Bazal metabolizma hızı ve metabolizma nedir? Nasıl hızlanır?

sport, fitness, diet and objects concept - close up of dumbbell and green apple with measuring tape

Önce kısaca Metabolizma tanımını bir hatırlayalım derim.  Kişinin gündelik yaşamını sürdürebilmesi için, vücudunun gerçekleştirmekte olduğu biokimyasal  işlemlerin tümüne Metabolizma diyoruz. Daha ayrıntı için bu adresi  inceleyebilirsiniz. şimdi bazal metabolizma hızı konusunu inceleyelim

Bazal metabolizma hızı nedir ?

Dolayısıyla metabolizmanın günlük rutin işlerini gerçekleştirmek için, herhangi  ekstra  bir aktivite halinde değilken ihtiyaç duyduğu enerjiye ise “bazal metabolizma hızı” diyoruz. Kısaca sıralayacak olursak , nefes alma, kalp atışı, kan dolaşımı, vücut sıcaklığı, beyin faaliyetleri, sinir sistemi, hücre yenilenmesi , yani hayatta kalmak için gereken enerjinin tümü diyebiliriz. Bazal metabolizma hızı hesaplama konusunda, bu sayfadan kolayca yardım alabilirsiniz..

Bazal metabolizma hızının kilo vermek veya kilo almak ile ilgisi nedir ?

Örneğin, günde 2000 kalori enerji harcıyorsanız bunun 1000 ile 1600 kalorisini metabolizmanız kullanıyor, gerisi de sizin, fiziksel aktiviteleriniz için kullanılıyordur. Sırası gelmişken hatırlatmakta yarar var; aldığınız kalori, harcadığınızdan daha fazla ise kalan kalorileriniz, daha sonra ihtiyaç duyulduğunda kullanılmak paketlenip (yağa dönüştürülüp),  bedeninizin bilinen bölgelerinde saklanmaktadır.  Yani, rakamlı örnekten devam edecek olursak;  günde ortalama 2000 kalori harcıyorsunuz, ama dengeli beslenme  kurallarına uymadığınızdan,  tükettiğiniz besinlerden , ortalama 2500 kalori alıyorsunuz. Aradaki 500 kalori, yağa dönüşüp  deponuza gönderiliyor. Bu Sizin fabrikanızın stoğa çalıştığı anlamına geliyor. Aksi durumda da; yani gün boyu yediklerinizden 1500 kalori alıyorsanız, bu durumda da, vücudunuz biriktirmiş olduğu yağ depolarını kullanarak, aradaki açığı kapatıyor.Başlıktaki soru sanırım cevaplandı.

metabolizması hızlı kişiler daha çok yağ yakarlar
metabolizması hızlı kişiler daha çok yağ yakarlar

“Su içsem yarıyor” yada “ Ne yapsam Kilo alamıyorum” diyorsanız ?

Vücudumuzda boyun bölgesinde bulunan troid bezi, salgıladığı hormonlarla vücudun tüm metabolizmasını kontrol eder ve metabolizma hızını belirler. Bazı durumlarda Troid bezi gereğinden daha az ve gereğinden fazla hormon üretebilir.

Eğer ”Su içsem yarıyor” diye düşünüyorsanız veya tam tersi “ne yapsam kilo alamıyorum”  diyorsanız. Bu bir  hastalık belirtisi olabilir. Öncelikli olarak hormon seviyenizi ölçtürmek üzere bir  endokronoloji uzmanına görünmelisiniz. Eğer bu konuda bir sorun yoksa diğer faktörler üzerinde durulmalıdır.

Peki, nedir bu; Metabolizma hızına etki eden faktörler ?

Vücuttaki kas miktarı

Vücudun kas kütlesi  yüksek olan kişiler, normal kişilere oranla, metabolizma hızı daha yüksektir. Kas kütlesi düştükçe hız düşer, yukarıdaki örnekte olduğu gibi, tüketim fazlası yağ olarak depolanmaya başlar.  Daha kaslı olmalı, bundan daha önemlisi , mevcut kaslarımızı asla kaybetmemeliyiz.

Yaş

25 ila 30 lu yaşlardan itibaren, her yıl yaklaşık 250 gr. kas kaybederiz. Bu, on yılın sonunda mevcut kas kütlemizin yaklaşık %10 na veda etmek demektir. unutmamalıyız  ki “Yaşlı da olsak  egzersiz, kas kütlesi arttırır”.

Cinsiyet

Kadınlar erkeklere nazaran %2 -5 oranında  daha yavaş metabolizma hızına sahiptirler.

Isı Artışı

Dış ortam ısısına bağlı olarak vücut kendi sıcaklığını dengede tutmak isteyecektir. Dolayısıyla soğuk ortamlarda hız yükselecektir.

 Uyku

Uyku esnasında bazal metabolizma hızı %10 oranında düşer, uyku sorunu olan kişilerde metabolizma hızı düşüktür.

Hamilelik dönemi

Hamilelik dönemi ve adet dönemlerinde bazal metabolizma hızı normalden daha yüksektir.

Sürekli Diyet , Açlık

1000 kalorini altındaki diyetlerde veya oruç tutarken, vücut kıtlık sendromuna girip, hayatta kalma endişesi ile sistemini yavaşlatıp mevcut enerjisini koruma yoluna gidecektir. Bu da normal hızı oldukça düşürecektir.